1-) Yakîn ilmi,

2-) İtikadın çok kuvvetli olması,

1-) Yakîn ilminin öğrenilmesi lazım. Çünkü Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem):

"Yakîn ilmini öğreniniz. Ben de onu öğrenmeye çalışıyorum. Buyuruyor. Dil (lisan) ile, kitapta okumayla ancak iman eder. Mutmain olamaz. Mutmain olma iman etmenin de ötesindedir, İbrahim (Aleyhis selam) iman ediyordu ama gözü ile görmediği için mutmain olamamıştı, İbrahim (Aleyhis selâm):

- İnanamıyormusun? İbrahim (Aleyhis selâm):

- İnanıyorum Velâkin kalbimin mutmain olmasını istiyorum dedi. Kuşları eli ile kesti, etlerini dövdü. Dört tepenin başına koydu, ortada durdu, çağırdı.Kuşlar gözünün önünde dirildi."91

Mü'minin firasetinden sakının. Çünkü onlar Allah'ın nuru ile bakarlar."92 Allahu Teâlâ'nın nuru ile bakanda hakkı, bâtılı ayırt etmesi kolay olur. Onunla bilir.

Hz. Ali (Radiyallâhu anhu)'ye Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) sordu:

Yâ Ali! Benî sever misin? Hz. Ali (Radiyallâhu anhu):

Severim yâ Rasulullah
- Aileni sever misin?

Severim yâ Rasulullah!
- Çocuklarını sever misin?

- Severim yâ Rasulullah!

- İki sevgi bir kalbte, bir gönülde olur mu?

- Olmaz yâ Rasulullah!

- Sen de sevgi üç oldu, nasıl oluyor? buyurdu.

Cevabımı yarın vereyim, dedi ve eve geldi. Düşünmeye başladı. Hz. Fatıma (Radiyallâhu anhu) Annemiz ne düşündüğünü sordu. Hz .Ali (Radiyallâhu anhu). Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)in kendisine sorduğu ve cevap veremediği soruyu düşündüğünü söyledi. Hz. Fatıma (Radiyallâhu anhu) Annemiz:

- Sen de ki: ''Seni sevmek imanımdandır. Bir tek Allahu Teâlâ'nın ve senin söyledik­lerine inanırım, başkasına inanmam. Ailemi sevmek şehvetimdendir. Başka bir kadına şehvet gözü ile bakmam. Bu sevginin o sevgi ile alâkası yok. Çocuklarımı sevmek şefkatimdendir. En büyük şefkati kendi çocuklarıma yaparım. Onları sevdiğimden fazla başka çocukları sevmem." dersin. Hz. Ali (Radiyallâhu anhu) Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in yanına geldi. Hz. Fatıma (Radiyallâhu anha) Annemizin kendine söyleyip, öğrettiği şekilde cevap verdi.

Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem):

- Yâ Ali! Bu senin işin değil. Sen, Tuba ağacının bir dalından bunları öğrendin, geldin. Kendin bilmiş gibi söylüyorsun, buyurdu.

Bu üç sevgi birbirine mani olmaz. Fakat yine de Allahu Teâlâ bu üç sevgiden hangisini fazla sevecek diye Peygamberleri ve Evliyaları bu hususta çeşit çeşit imtihanlara tabi tutar. Yine her ne suretle olursa olsun; kendi sevgisinin denginde rakip istemez.

Ashâb-ı Kehf, Allahu Teâlâ'ya iman edip çoluk-çocuğunu, evi, malı, mülkünü ve mesleğini (Bakanlığı, vezirliği) terk edip Allahu Teâlâ'nın korkusundan, sevgisinden bir mağaraya gidip yattılar. Bir sene mağarada uyuyanın saçı, sakalı nasıl birbirine karışır, üstü-başı ne kadar çok kirlenir, kendisi ne hâl alır? Tabiiki insanın görünce korkacağı bir şekil alır. İşte Allahu Teâlâ kendi sevgisinden başka sevgi istemiyor. Onların çocukları, evleri, makamları, mevkilerini terk edip yalnızca Allahu Teâlâ'nın sevgisi kalblerinde oldu. Bu yaptıkları ile bunu ispatladılar.

Yâ Rabbi! Sen, benim ehlimi suya gark etmeyecektin, oğlum boğuluyor. Oğlum benim ehlim değil mi? deyince Allahu Teâlâ:

- Yâ İbrahim! İsmail ile annesini falan yere (su, yiyecek yok) bırak gel, buyurdu.

İbrahim (Aleyhis selâm) onları şimdiki Kabe'nin yerine bıraktı, geldi. İşte Allahu Teâlâ onların sevgisinden geçiriyor. Bir tek kendisi ile başbaşa bırakıyor.95

Bu sefer İsmail (Aleyhis selâm)'i özleyip görmek istiyor. Allahu Teâlâ Sâra Validemize bir kıskançlık verdi. Sâra Validemiz:-Onları görmeyeceksin! diye diretti. İbrahim (Aleyhis-selâm) bunun Allahu Teâlâ'dan olduğunu biliyordu.

Yâ Rabbi! Şunun kalbini yumşat, oğlumu görmeye gideyim. Allahu Teâlâ, Sâra Validemizin kalbini biraz yumuşattı. Sâra Validemiz:Sen oğlunu görmeye git ama onların evinin yanında deveden inmeyeceğine yemin et, der.

İbrahim (Aleyhis selâm) yemin etti ve oğlu İsmail (Aleyhis selâm)'i görmeye geldi, İsmail (Aleyhis selâm)'e sevgisi çok fazla idi. Allahu Teâlâ kendisinin üzerine İsmail (Aleyhis selâm)'in sevgisini rakip istemi­yordu. Bu seferde kendisi o şehre gelince İsmail (Aleyhis selâm) ava gitmişti. Deveden inmeden deve üze­rinde bekleyemezdi, boş döndü, İkinci defa yine Sâra Validemizden izin istedi. Sâra Validemiz aynı şekil­de izin verdi. Geldi yine İsmail (Aleyhis selâm) ava gitmişti. Yine deve üzerinde bekleyemezdi, boş döndü. Allahu Teâlâ İsmail (Aleyhis selâm) ile İbrahim (Aleyhis selâm)'ı buluşturmuyor. "Bana çalış, beni iste, beni sev." buyuruyor. İşte cezbe hâli budur.

Rahmani cezbe nasıl olur ?

Hadîs-i şerifte:

"Rahmani cezbe, bir adama gelirse insanların ve cinlerin yapmış olduğu ibadetin hepsini o bir an ki cezbesi tartar."96

Allahu Teâlâ bu cezbeyi, bu sevgiyi istiyor. Karşısında başka rakip istemiyor. Üçüncüye aynı şekilde gitti yine ava gitmişti, görüşemedi. Artık İsmail (Aleyhis selâm)'den sevgisi soğumuştu. Allahu Teâlâ, Sâra Validemizin kalbini yumuşattı: "Git oğlunu gör" dedi. Geldi, oğlunu gördü. Bu seferde Allahu Teâlâ kendisine: "Oğlunu benim için kurban kes." diye emretti. Yani benim sevgim oğlunun sevgisini bastıracak mı? diye denemek istedi. İbrahim (Aleyhis selâm) oğlunu kurban kesmeye götürdü, İki kez acıyarak, kıyamayarak bıçak çaldı. Allahu Teâlâ bu bıçak çalmayı yine kabul etmedi. Kendi emrini yerine getirebilmesi için istiyor ki, var gücü ile bıçağı çalsın, İbrahim (Aleyhis selâm)'den oğlunun şefkat ve sevgisi silindi. "Ben. Allahu Teâlâ'nın emrini yerine getiremeyeceğim" korkusu ile üçüncü defa bıçağı var gücü ile çaldı. Bıçak yine kesmedi, bıçağı taşa vurdu ve taş ikiye ayrıldı, İbrahim (Aleyhis selâm), bıçağa:

- Ey bıçak! Bir çocuğu kesmiyorsun, taşı kesiyorsun, dedi. Allahu Teâlâ, bıçağa lisan verdi. Bıçak:

Yâ Rabbi! İbrahim'e halilim demişsin, gayet çokta mal vermişsin. Bu malla, bu halilliği kim olsa ya­par, dedi. Allahu Teâlâ: "Git. Onu sına (dene)" buyurdu. Cebrâil (Aleyhis selâm), İbrahim (Aleyhis selâm)'a güzel bir fakir şeklinde geldi.Ben fakirim, bana Allahu Teâlâ'nın rızası için koyun ver.dedi. İbrahim (aleyhis selâm):Sen Allahu Teâlâ'yı zikretmesini bilir misin? Cebrâil (Aleyhis selâm):Bilirim! İbrahim (Aleyhis selâm):Öyleyse Allahu Teâlâ'yı zikret, dedi. Cebrâil (Aleyhis selâm) çok güzel bir sesle aşkla:

- Sübbuhun kuddusün, deyince, İbrahim (Aleyhis selâm):Sen benim Rabb'ımı ne güzel zikrettin. Allahu Teâlâ'ya vaad olsun koyunların üçte biri senin. Biraz daha zikreder misin? Cebrâil (aleyhis selâm):

(Rabbünâ ve Rabbül melâiketi verrûh): Benim Rabb'im meleklerin, ruhlarında Rabb'isidir, İbrahim (Aleyhisselâm) yine çok fazla . sevinerek ayağa kalktı:

Allahu Teâlâ şahid olsun, koyunların üçte ikisi senin. Biraz daha zikreder misin?

Cebrâil (aleyhis selâm):Rabbiğfir vetecâvez Amma ta’lem inneke entel eazzül ekrem, deyince

İbrahim (Aleyhis selâm):Allahu Teâlâ şahid olsun koyunların hepsini sana verdim, dedi. Keçeyi, değneği de verdi.

Cebrâil (Aleyhis selâm):Ben Cebrail'im ve seni sınamaya (denemeye) geldim. Koyunlar senin. Sen, Allahu Teâlâ'nın hakikaten de Halili ve sevgilisisin! Bu Halilliği kimse yapamaz. Allahu Teâlâ'ya da.:- Yâ Rabbi! İbrahim seni çok seviyormuş. Seni zikrettiğimden dolayı bütün malının hepsini bana verdi, dedi.

Bilâl Babam bunu vaazında söylüyor ve:- Sen. Allahu Teâlâ'nın has bir kulu olasın.Allahu Teâlâ'yı zikreden zakirleri Allahu Teâlâ'yı zikrettiğinden dolayı niçin sevmiyesin?

Ne var, ne oluyor? Lût (Aleyhis selâm) korkmasınlar diye:

Sizin için birşey yok, korkmayın. Benimle başka davaları var, dedi. Kapıyı kıramacaklarını anla­yınca, bu sefer duvarı delmek istediler ve duvarı delmeye başladılar. Duvarın delinmesi yaklaştı, hiç söz dinlemiyorlardı. Cebrâil (Aleyhis-selam), Mikâil (Aleyhis-selam)İsrafil (Aleyhis-selam) çok güzel genç sûretindeydiler hem de çok güzel vaaz ediyorlardı. Onları teslim edemezdi. Daha önce Allahu Teâlâ Cebrâil .(Aleyhis-selam) Mikâil (Aleyhis selam) israfil (aleyhisselâm)'a:Lût'un ağzından üç sefer kavmine belâ verilmesi için söz alın. ondan sonra batırın, buyurmuştu. Lût (Aleyhis selâm), kavmi duvardaki deliği açacakları anda üç defa:

Yâ Rabbi! Bunlara belâ ver. dedi. Ama Allahu Teâlâ kendini kızlarının mı yoksa Allahu Teâlâ için misafirlerinin mi namusunu üstün tutacak diye denemek istiyordu. En son Lût (Aleyhis selâm):

-Benim kızlarım sizin için daha temizdir. Misafirlerime ilişmeyin, yerine kızlarımı götürün.98 dedi. Allahu Teâlâ için misafirlerinin namusunu kendi namusundan daha fazla kayırmış oldu. Allahu Teâlâ'da zâten bunu denemek istiyordu. O zaman Cebrâil (Aleyhis selâm) Lût (Aleyhis selâm)'a:

Bir dervişi de çalışa çalışa en sonunda sevdiklerinden geçirir. Allahu Teâlâ'nın sevgisi hepsini bastırır. O zaman cezbe gelir. Cezbe hâli, tevâcüd, vücud hâlleri budur. Fakat Peygamberlerin imtihanı gibi ağır olmaz, onlarınkine göre çok kısa bir müddet için ve geçici olur. Tekrar eski hâline döner.

Ayîne-i Îlâhi Dîdâr-ı Evliyadır,

Bu âyîneye gel bak cam-u cihân-nümâdır.

Baktıkça âfitâba sofu güzün kamaşır,

Aksini aya salsa bakmak ana revadır.

Bir Mürşid-i Kâmil'e teslîm-i can ü.dil kıl,

Zira ki. mazhar-ı Hakk hem sırrı Evliyadır.

Sende senlik var iken bil kim Hakk'a varılmaz.

Boş yere dökme yaşın, tâatların hebadır.

Dünyada görmeyenler göremezler ahirette,

Aç gözünü ana bak bu kavli Mustafâ'dır.

Benden sana nasihat sen senliğini terket.

Varlık ana yaraşır, ez gayri Hakk fenadır.

Seyyid Nizamoğlu'nun aşktır muradı Hakk'tan,

Aşk olmayan ameller hep cümle mâsivâdır.

Seyyid NİZAMOĞLU

Yandıklarım şâm ü seher senden midir, benden midir,?

Başımdaki aşk'dan eser senden midir, benden midir?

Terkettiğim cân ü teni yoğ ettiğim hem ben beni.

Her gördüğüm sanma seni senden midir, benden midir?

Bağrımdaki başım benim, gözümdeki yaşım benim.

Ah oldu yoldaşım benim senden midir, benden midir?

Nâlânım erdi göklere düşmeli oldum dağlara,

Eriştiğim bu çağlara senden midir, benden midir?

Seyyid Nizamoğlu'n sana, al benliksiz senden yana,

Sen, ben sözü bilmem bana senden midir benden midir?

Seyyid NİZAMOĞLU

Ey dilber-i rûhânî ol koma iş bu canı.

Sevdana düşeliden dünya bana dar olur,

Terket Niyâzi seni, bul anda ol Sultanı,

Her kim canından geçer ol vâsıl-ı yâr olur.

Niyazı MISRI

Doğan sensin dolanan sen.

Ne doğar ne dolanırsın.

Mekânın lâ mekân senin,

Her mekanda bulunursun.

Bilen sensin bilinen sen,

Sen bilirsin seni yine,

Tecelli ettiğin dosta,

 Lütfün ile bilinirsin.

Bir gönülde senden gayrı.

Ağyar gidip yâr olmasın.

Muhabbetin nuru ile,

Ol gönülde salınırsın,

Seyyid Nizamoğlu sakın,

Ölem deyu gussa yeme,

Dost ilinde doğarsın sen,

 Gerçi bunda dolanırsın.

Seyyid NİZAMOĞLU

Bu kasidede geçen; "Mekânın lâ mekân senin; Her mekânda bulunursun." dediği Mekânın hiç yok. Olmadığın hiç bir yerde yok. Her yerde bulunursun.

Peygamberimiz (sav)'in Mi'râc'a çıkmasına ne lüzum vardı? diyenlere

(Sûre-i Kaf, Ayet 16)

"Yemin ederim ki, insanı biz yarattık ve nefsinin kendisine fısıldadıklarını biliriz ve biz ona şah damarından daha yakınız." buyuruyor. Allahu Teâlâ bu kadar yakınsa Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in Mi'râc'a çıkmasına ne lüzum vardı? Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) ile niçin Mi'rac' da konuşup görüştü? Sorusuna;

Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) hadîs-i şerîfte de: "Her yüz yılda bir müceddid gelir."101 buyuruyor. Ayet-i kerime'de de: "Size kendi lisanınızdan Rasûl gönderdim."102

Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) bunlardan kat kat üstündür. Allahu Teâlâ'nın O'nunla konuşması da hepsinden üstün olması lazım. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in Arş-ı A'lâ'ya bu vücudla çıkmadığını iddia edenler var.

Allahu Teâlâ, Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) ile konuşmak için Arş-ı A'lâ'yı; Musa (Aley­his selâm) ile konuşmak için Tur-i Sina'yı; Evliyalarla konuşmak için kalblerini, kendi derunlarını (içi­ni) seçiyor. Allahu Teâlâ her yerde hazır ve nazırdır. Allahu Teâlâ, Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'i Arş-ı A'lâ'da (evinde, mahreminde); Musa (Aleyhis selâm) ile Tur Dağında (dairesinde); Evliyalarla ilhamla, (kendinden kendine telsizle) konuşan gibidir.

Yunus Emre Hz.'nin: "Bende bir ben vardır benden içeri" dediği kalb âleminde Allahu Teâlâ ile manen konuşmasıdır. Bu kalb âleminde Allahu Teâlâ'ya kavuşmak için kendi derunundan kalbine giden gönül yoludur.O yolda ibadetle, taatle gider, ilerler. Kendi derununda, gönlünde Hakk'a vasıl olur.

Güneşe karşı aynayı tutarsın, güneş o aynanın içine yansır, tecelli eder. O büyük aynaya bir cep ayna­sı tutarsan, o büyük aynanın içindeki şevk, güneş yansıması küçük cep aynasının da içinde olur. Buna göre büyük ayna Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem); büyük aynaya tutulan küçük cep aynaları Meşayıhlar, Şeyhlerdir. Hakiki çalışan müridin kalbine de cep aynasından yansır.

"Evliyalar Allahu Teâlâ ile melek vasıtasıyla hiç konuşmazlar" demek yanlıştır. Hz. Meryem ile Cebrâil (Aleyhis selâm) konuştular.

(Sûre-i A'li İmran, Ayet 42)

"Hani melekler demişlerdi: Ey Meryem! Allah seni seçti; seni tertemiz yarattı ve seni bütün dünya kadınlarına tercih etti (üstün kıldı)."

"Melekler demişlerdi ki:

Ey Meryem! Allah sana kendisinden bir kelime'yî müjdeliyor. Adı Meryem oğlu İsa'dır (Mesih'dir); dünyada da ahirette de itibarlı ve Allah'ın kendisine yakın kıldıklarındandır."

(Sûre-i Meryem, Ayet 18-19)

"(Gelen meleği insan sanıp,) Meryem dedi ki:

- Senden, çok esirgeyici olan Allah'a sığını­rım! Eğer Allah'tan sakınan bir kimse isen (bana dokunma).Ruh [Cebrâil (Aleyhis selâm)]:

- Ben yalnızca, sana tertemiz bir erkek çocuk bağışlamam (müjdelemem) için Rabb'inin bir elçisiyim. dedi.

- Bu bana kolaydır. Çünkü biz, onu insanlara bîr delil ve kendimizden bir rahmet kılacağız dedi. Bu, hüküm ve karara bağlanmış bir iş idi."

(İmâm Celaleddin Es-Sûyuti, Kabir Alemi, s.146)

Şimdi Cebrâil (Aleyhis selâm) su ile bana geldi ve bana içirdi, (Sonra bana):

"İbn.-i Abbas (Radiyallâhu anhu)'den rivayete göre; Nebi (Sallallahu aleyhi vesellem) Bedir günü:- (Ey Ebû Bekir!) İşte şu Cebrail'dir.(Allah tarafından sana yardımcı geldi).Atının başını (ve gemini) tutmuş, harb silahı (ve zırhı) üzerinde (hücuma hazır bir halde!)" buyurmuş tur.

(Sünen-i ibn-i Mâce, Cild 10 Hadîs No: 4239)

"Hanzala el-Kâtib et-Temîmi e!-Üseyyidî (Radiyallâhu anhu)'den rivâyet edildiğine göre şöyle demiştir:-Biz Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in yanında bulunuyorduk. Bize cennet ve cehennemi öyle hatırlattı ki biz (cennet ve cehennemi) gözle görüyor gibi olduk. Sonra ben kalkıp ailemin ve çocuğumun yanına gittim ve(o hâli unutup) güldüm, eğlendim. Hanzala dedi ki:

Biraz sonra [kendimi toparlayıp Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'inyanında iken] içinde bulunduğumuz hâli hatırladım. Hemen evden çıktım ve Ebû Bekir (Radiyallâhu anhu)'e rastladım. Ona: (İçine düştüğüm gafleti anlatarak) münafık oldum, münafık oldum, dedim. Ebû Bekir (Radiyallâhu anhu):

Muhakkak biz onu (yani aile fertlerimizle eğlenip, gülme işini) işliyoruz, dedi. Sonra Han­zala gidip bu hâli Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'e anlattı. Bunun üzerine Pey­gamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem):Yâ Hanzala! (Benim yanımda olmadığınız zaman) benim yanımda olduğunuz gibi olsaydı­nız melekler yataklarınız üstünde (veya yollarınız üzerinde)sizlerle tokalaşacaktı. Yâ Hanzala! Bir saat şöyle bir saat böyle, buyurdu."Bir saat ev ve aileniz ile eğlenin. Bir saat benim dediklerimi yapın demektir.

 Hz. Ali (Kerremallahu veche); - Ben bizzat Allahu Teâlâ'nın kudret elinden istiyorum, kuldan hiç bir şey istemiyorum." dedi. Bütün malını, parasını dağıttı. Cebrâil (Aleyhis selâm) deveci, Mîkail (Aleyhis selâm) deve olarak karşısından geldi. Cebrâil (Aleyhis selâm) deveyi (Mîkail (Aleyhis selâm)'i) borca kendisine sattı, İsrafil (Aleyhis selâm) Hz. Ali (kerremallâhu veche)'den deveyi (Mîkail (Aleyhis selam) parayla satın aldı. Verdiği altın cennet altınıydı. Onunla yiyecek aldı.

Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in yanına geldi. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem);- Şimdi Cebrâil (Aleyhis selâm), Mikâil (Aleyhis selam) İsrafil (Aleyhis selam) bana geldiler. Sana deveyi satan Cebrâil, deve Mîkail, deveyi satın alan İsrafil idi. Kimseye borcun yok. Deveyi borca aldım, borçlandım zannetme. Allahu Teâlâ sana cennet altınından verdi, senin haberin yok! buyurdu.

Allahu Teâlâ'ya hakkıyla sevilen bir zâtın alâmeti nelerdir ?

(Sûre-i A'li İmran, Ayet 169)

"Allah yolunda öldürülenleri sakın ölü sanmayın! Bil'akis onlar diridirler; Allah'ın lütuf ve kereminden kendilerine verdikleri ile sevinçli bir halde Rabb'lerinin yanında rızıklara mazhar olmaktadırlar. Arkalarından gelecek ve henüz kendilerine katılmamış olan şehid kardeşlerine de hiç bir keder ve korku bulunmadığı müjdesinin sevincini duymaktadırlar."

(Sûre-i Bakara, Ayet 154)

"Allah yolunda öldürülenlere(şehidlere) "Ölüler" demeyin. Bil'akis onlar diridirler, lâkin siz onu hissedemez, anlayamazsınız."

İşte; Mevlana Hz., Yunus Emre Hz.; Veysel Karani Hz.; Şeyh Abdulkadir Geylani Hz. gibi yüzbinlerce zât ölmemiştir, diridir. Bunların kabirlerini her gün milyonlarca kişi ziyaret eder, Ölse bu ziyaret olmaz. Bilâl Babam da ölmemiştir.Ölmüş olsa Onun kabrine de bu müslümanlar akın etmez.