Mİ'RÂC'IN-NEBÎ
Altı parmak kitabından sadeleştirilerek
alınan mi'râc'ın-Nebî hakkındaki yazı aşağıdadır.
(Bu kitabın yazarı âyet ve hadîslerin
alındığı kitabın adını, numaralarını yazmamış. Bazı yerlerine de âyeti, hadîsi
yazmış manasını yazmamış. Ben bunların bulabildiğim kadarının numaralarını ve
manasını yazdım. Kitabın yazısını normal yazı ile ve bizim açıklamalarımızı
italik olarak yazdım.)
Havâce-i
Kâinât (Sallallahu aleyhi vesellem)'ın mi'râc'ındaki hikmetin ne olduğunun
açıklanmasıdır:
BİRİNCİ KISIM
Bu
kısımda mi'râc'ın sebebi hususunda yirmi hikmet anlatılmıştır:
Birinci
Hikmet:
Havâce-i
Seyyid-el Mürselin (Sallallahu aleyhi vesellem)'e ilk âyet:
(Ve minelleyli fetehecced bihi nafileten lek…)
“Gecenin bir
kısmında uyanarak, sana mahsus bir fazlalık olmak üzere namaz kıl…”(ilâ âhir)[1] nazil olmamıştı.
Âyette «Nafileten lek» deyince bizim için
nafile oluyor. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) için emir oluyor. “Bu
ameli yapmakla seni makam-ı Mahmud'a eriştireceğini umabilirsin.”
[Sevgili
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)] kâh namaz, kâh niyaz, kâh da
istirahat ederdi. Bir gece mübarek gözleri kapandı. Kalbi uyanık idi. Yedinci
kat gökten Cebrâil (Aleyhis-selâm)'in kanadının sesini işitip kalkıp döşeğinin
üzerinde oturdu. Cebrâil (Aleyhis-selâm):
-
Yâ Rasûlullah! Hakk Teâlâ sana selâm eder ve buyurur:
-
Ey Habîb'im! Ben seni kullarımın affını dilemek ve şefaat etmek için yarattım.
Bu iş yatmakta ve rahatlıkta olmaz. Bütün ümmetinin günahlarını ve amellerini
sana bildireyim. Sen bunları bil ki rahat uyku uyuma. Sonra Cebrâil
(Aleyhis-selâm), sevgili Peygamberimizin mübarek elini tuttu. Mekke'den dışarı
çıktılar. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'e ümmetinin amellerini bir
bir arz etti.
-
Ey Habîb'im! Makam-ı Mahmud'u istersen[2]
yemeği az ye ve uykuyu az uyu ki makam-ı şefaate erişesin. Sevgili
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in hatırına şu geldi:
-
Şimdi bu ümmetin hangi hata ve kusurlarını Allahu Teâlâ'dan isteyeyim? diye
düşünürken hitab geldi:
-
Ümmetinin günahlarının hepsinin affı senin bütün geceyi, gecenin yarısını veya
üçte birini ibadet ile geçirmene bağlıdır.[3]
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem)'in bütün geceyi, gece yarısından sonra veya gecenin üçte biri kalınca
sabaha kadar ibadet ile geçirmesini Allahu Teâlâ emretmektedir. Bunun hikmetide
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) için değil, ümmetinin günahlarının
affı için oluyor.
Havâce-i
Âlem (Sallallahu aleyhi vesellem):
-
Gecenin üçte birini ibadet ile geçirsem de ümmetimin hali yine müşkül olur,
deyip bütün gece uykuyu terk etti. Namaz ve niyaza devam etti. Öyle anlar geldi ki, mübarek ayakları şişti.[4]
Bütün mukarreb (Allahu Teâlâ'ya yakın olan büyük) melekler:
-
İlâhi! Bu ne hal, günahkâr ümmetleri için sevgili Habîb'ine bu kadar zahmet
elem ve onun feryad-ı figanını hoş görürsün diye Hakk Teâlâ'ya niyazda
bulundular. Hakk Teâlâ:
-
Ey Muhammed! Ben seni ümmetin için tevbe ile emrettim. Nefsinle mücahede ile kendini helâk et demedim.[5] Ben sana yalnız ümmetinin günahlarını gösterdim. Bunlar
sana çok göründü. Şimdi benim rahmet deryamı ve af denizimi sana göstereyim.
Hangisinin daha fazla olduğunu gör.
İkinci Hikmet:
Bazı müfessir-i izâm Efendilerimiz Hakk Teâlâ'nın ezel-î
hikmeti ortaya çıktığında kıyâmet gününün devamlı ve kıymetli bir kimsesi ve
şefaatçısı Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) olur. Saadet ve şikayet
ehlinin kurtarıcısı ve ümidi de O'dur.
Kıyamet vaktinin depremi çok müthiş bir şeydir.[6] O anda herkes kendi nefsi ile meşgul olur. Başka bir
kimsenin ahvaline bakmaya kendinde o kudreti bulamaz. Havâce-i kâinât aleyh-i
efdal-us-salâvat cümle melek ve melekûtü ve naim cennetinin derecesi,
(cehennemin) azabı, elemi O'nun nazarına getirilir. Bunları bir bir müşahede
eder. Kıyamet kopunca Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) bu sebeple
ondan korkmaz. Herkes “nefsî nefsî” dediklerinde, o server-i kâinât “ümmetî
ümmetî” diyerek bizleri ister (kurtarır).
Bunun bir benzeri:
Musa (Aleyhis-selâm), Hakk Sübhane ve Teâlâ'dan Firavun'a
karşı kendisine mucize istedi. Hakk Teâlâ asâyı mucize etti.[7] Asâyı bırakınca yılan oldu. Musa (Aleyhis-selâm) korkup
kaçtı. Hakk Teâlâ'dan “korkma” diye hitap geldi.[8] O anda korku gitti. Firavun'un önünde korksa idi,
Firavun'un ehli gibi olur, mucizesi de kaybolurdu. Server-i âlem (Sallallahu aleyhi
vesellem) mi'râc gecesi gayb âlemini müşahede etmeseydi, O da diğerleri gibi
korksa idi, asilere, günahkârlara şefaat edemezdi.
Üçüncü Hikmet:
Hakk Teâlâ kullarını cennete davet edip cemâlini,
didarını göstermeyi vaad etti.
Güzel amel edenlere daha güzel mükâfat (cennet) bir de
fazlası vardır. Onların yüzlerine ne bir
toz bulaşır ne de bir horluk gelir.[9]
Allahu Teâlâ kullarını selâm yurduna cennete çağırıyor. O
dilediğini doğru yola iletir.[10]
Dördüncü Hikmet:
Bazı müfessir-i izam efendilerimiz derler ki:
O Hazreti habîb'dir (sevgilidir). Habîb'ine bütün
hazineyi göstermek adetidir. Nitekim mecazi olarak kullarından birine muhabbet
ederse cümle hazinesini ona sunar. Hepsi onun mührü altına girer. Hakk Teâlâ'da
habîb'ine arz'ında olanın hepsini gösterdi. Sevgili Peygamberimiz (Sallallahu
aleyhi vesellem):
- (Rü'yet ilel ardı fareyte müşârigaha ve muğaribehâ)
Yani, benim için yer dürüldü (katlandı). Arz'ın doğusu,
batısı bana gösterildi.[11] Hakk Teâlâ Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'i
semaya çıkarıp cennetin anahtarını ve cehennemin kilidini sevgili habîb'inin
şefâatine ümmetinin mazhar olabilmesi için Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem)'in iradesine teslim etti.
Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem)'in kendisine cennetin ve cehennemin anahtarını
teslim etti. Yani cennete istediğin kadarını girdirebilirsin. Cehennemden
istediğin kadarını kurtarabilirsin, demektir.
“Sana şefaat etme izni verecek de hoşnut olacaksın.”[12]
Beşinci Hikmet:
Arz ile sema birbirine gösterildi. Bunlar tefsirde uzunca
anlatılmıştır.
Bilâl Babam
kasidesinde Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in vasıflarını âyetlerle
şöyle söylüyor:
Yâ Rasûlullah cemâl'in sübhanellezi esra imiş,
Saçın velleyli iza yağşa, gözün vennecmü âyet'el-kübra
imiş.
Ve'ş-şemsü
zatın ve'd-duha sıfatındır senin,
Nur'un
alâ nurda hüviyetin bu âlemden kübra imiş.
Senin hakkında indi Sûre-i Âyet-el Kevser,
Derya'yı feyzinde senin kevser bir katra imiş.
Manada
senin kadrini bilen bildi kendi kendini,
Başın
Arş'ı alâ'da senin ayakların tahte's-sera imiş.
Hilkat-i ervah'ta sensin Enbiyalar, Evliyâlar atası,
Hilkat-i ecsamda Âdemata bu cümleden kübra imiş.
Mucizat'ın
âlemde ceryan etmektedir hala gün gibi,
Kur'ân'ül-Kerim'ül
Azim-ül Burhan bu cümleden kübra imiş.
Kıl şefaat sen bu gün Enbiyalar, Evliyâlar serveri eyle
medet,
Bu güruh-u aşıklarına senin bu Bilâl-in Nâdir'iyyül
Kadir-î cümleden sonra imiş.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem):
- Ben rafî (yükselen)'im dedi. (Ves semâe Rafeahâ)[13] semaya yükseldim.
Zemin; Ben mebsût (yayılmışım)'um (Ceale lekümül arda
besetâ).
Asuman;
Ben cömerdim, her inci bana verilir, bağışlarım.
Zemin;
Ben sabırım, her ne yük vururlarsa tahammül ederim.
Asuman; Bende envar (ziya) vardır.
Zemin; Bende esrar (sır) vardır.
Asuman;
Hakk Teâlâ, şems (güneş)i bende halketti. (Veş-şemsi ve duhâ'ha) “Güneşe ve aydınlığına yemin ederim.”[14] Şüphesiz
Ay'ı da bende halketti. (Vel gameri izâ telâhâ) “Güneşe tabi olduğunda kamere yemin ederim.”[15]
ve beni yıldızlarla süsledi. (İnnâ zeyyenn'es-semâe'd-dünyâ bi zîynetil
kevâkib) “Muhakkak biz yakın olan göğü
zîynetlendirdik, yıldızlarla süsledik.”[16]
(İllâ men hatifel hatfete feetbaahu şihabün sagıb) “Şeytana karşı bekçiler eyledi. Şeytanın askerlerini kovarlar.”[17]
Her gece âlem-i zulumat tuttu. Gece yıldızlar benim meydanımda cevelan eder.
Sabah olup âlem aydınlanınca bu âleme benim üzerimden bakar.
Zemin:
Ey Asuman! ne kendi süsünü söylersin.
(İnna
cealnâ mâ alel ardı ziyneten lehâ…)“Biz,
insanların hangisinin daha güzel amel edeceğini deneyelim diye yeryüzündeki her
şeyi, dünyanın kendine mahsus bir zinet yaptık.”[18] âyetinin manâsını bilmez misin, görmez
misin! Kâlem kudret emri ile “kün feyekün” ile bendedir.
Arş-ı Al'â'da, Levh-i Mahfuz'da kaderi,
takdiri, mukadderi yazan, yazılmışı çizen, tekrar yazan kâlem bendedir. Kudret
emri, yok olma, var olma hepsi bendedir. Benim için Allahu Teâlâ yok'u var
eder, var'ı yok eder. İdam eder, icad eder, demektir.
İlk
baharda nebatlara taze hayat hangi yol ve güzel kokulu bir maddenin rüzgarı ile
zuhur eder? Ağaçların üzerinde seherde bülbüllerin nağmesini ve o hallerini
görmez ve işitmez misin? Sebze bahçelerinde nergisin gözyaşını ve gonca gül
yüzlülerin teveccühle bakması ve hitap etmesi (Sübhâne zül meliki vel
melekûti…) tesbihini zikreden mukarreblerin (Allahu Teâlâ'ya yakınlaşmış
olanların) dilinden eksik olmaz, bitmez.
Asuman:
Ey Zemin! Bütün bunların terennümatı benim sebebimle olur. Gülistan benim
hareketimden peyda olur. Senin güllerin varsa benimde semada yıldızlarım var.
Ben feleklerin kalesiyim. İbâdetgâhı melek-i hamele-i arş'a yükselme menzilinde
kürsiyim. Cebrâil ve Mikâil meskeni değil miyim? İsrâfil ve Azrâil mekânı değil
miyim? İsa (Aleyhis-selâm) bana getirilmedi mi? İdris (Aleyhis-selâm) bana
yükseltilmedi mi? Muharremin sırrı, levh-i kâlem ve mahalli beyt-i ma'mur'um.
Vel hasıl Asuman kemâl-i sıfatını ve alâmetini cemâli ile anlattı.
Hadîs-i Kudsi de Allahu Teâlâ'nın: “Ey Habîbim! Sen olmasa idin; yerleri,
gökleri ve bütün mükevvenatı yaratmazdım”[19] dediğinden de anlaşılıyor ki bu sayılanların hepsi
de Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in hürmetine yaratılıyor
demektir.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem) Cebrâil (Aleyhis-selâm)'e:
- Yâ Cebrâil! Sen bu vahyi nerden
alıyorsun? Cebrâil (Aleyhis-selâm):
- Sidret'ül-Müntehâ'da bir yeşil perde
arkasından bana söyleniyor, dedi. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem):
- Bundan sonra gittiğinde o perdeyi
kaldır, sana söyleyene bak, dedi. Cebrâil (Aleyhis-selâm), Sidret'ül-Münteha'da
o yeşil perdeyi kaldırdı. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'i gördü.
Kendisine söyleyen O idi. Üç yüz altmış kanadını çırpıp var hızı ile dünyaya
geldi. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'e:
- Yâ Muhammed! Ben de hayret ettim.
Vahyi, Allahu Teâlâ'dan alıp bana söyleyen sensin. Burada benden alıp halka
söyleyen de sensin, dedi.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem)'i Taif şehrinde taşladıklarında da aynı oldu. Allahu Teâlâ,
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in rızasını alıp Taif Şehrinin yere
batırılmasını emreder. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) kendini
taşladıkları halde Taif Şehrinin yere batırılmasını istemez.[20] Cebrâil (Aleyhis-selâm) sabırsızlanır.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) ümmeti için değil, ileride müslüman
olup ümmet olacaklar için taşlanmaya, ezaya ve cefaya tahammül eder.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) kendini İslâmiyet uğruna adıyor.
Zaten Mustafa ismi de adanmış manâsındadır.
İşte Cebrâil (Aleyhis-selâm) ve diğer
melekler de hayret ediyorlar.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'i
görmek için cennette bir Burak kırk bin sene ağlıyor. Bir yılan altıyüz sene
Muhammed (Sallallahu aleyhi vesellem)'in cemâlini görmek için bir mağarayı
bekliyor. İsa (Aleyhis-selâm), Muhammed (Sallallahu aleyhi vesellem)'e ümmet
olmak için göklere çıkıyor. Burada da bütün melekler Peygamberimiz (Sallallahu
aleyhi vesellem)'i görmek için Allahu Teâlâ'ya yalvarıyor. Allahu Teâlâ,
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) ile konuşmak için Arş-ı A'lâ'yı
seçiyor. Hem bu meleklerin duası kabul oluyor. Hem de Peygamberimiz (Sallallahu
aleyhi vesellem)'i görmeleri sağlanıyor. Daha bilemediğimiz bir çok hikmetleri
de vardır.
Zemin:
“Ey Asuman! İşte o Peygamber ki on sekiz bin âlem O'nun için halk olundu. Cümle
Enbiya ve Evliyâ ve Sûleha ve mukarrebîn melâikeleri O'nun cemaline aşıktırlar.
Amma vücudunun aslı, yaradılışı ve bünyesi topraktandır. Bu sebeple semaya
galip olunca Hz. Hakk Celle ve Al'â'ya münacaat edip o Hazreti [Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem)'in mübarek ayağının tozu şerefi ile tanışmak
istediler.[21]
Hakk Teâlâ'da lütf-ü kemâl'inden mahzun olmaması için Hz. [Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem)]'i semavatta ki makamına yükseltti.
(Sümme
denâ fetedellâ) “Sonra O'na yaklaştı.”[22]
Makamına yükseltildi.
(Levlâke levlâk vema halaktül eflâk) "Ey Habib'im! Sen olmasaydın ben
yerleri ve gökleri yaratmazdım.”[23]
(Vemâ erselnâke illâ rahmeten lil
âlemîn.) “Ben seni başka bir şey için
değil âlemlere rahmet olarak gönderdim.”[24]
Mü'min olanların çoktur cefası,
Âhirette vardır zevk-i sefası,
On sekiz bin âlem'in bir Mustafası,
Adı güzel kendi güzel Muhammed.
Altıncı
Hikmet:
Tefsir
ehli derler ki; Hakk Teâlâ; Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'e
semavatı geçirip yüksek derecelere ulaştırdı. Hakk Teâlâ vasıtasız olarak
velilerini Habîb'ine ısmarlar. “Onları sana ısmarladım. Yeryüzünde onları
görürsün. Gurbiyyet (yakınlık) makamına gel ki onları sana ısmarlayayım.
Ismarlayan kimdir gördün.”
-
Yâ Muhammed! Ismarlamadan ben onları bilirim. Kusurları dahi malûmumdur. Bütün
ayıbları ile kabul edip bana layık ettim. Yardımımı ve senin şefaatini onlara
verdim, buyurdu.
Allahu Teâlâ'nın sünneti ayıbları
örtmektir.
Peygamberlerin sünneti suçları
bağışlamaktır.
Evliyâ sünneti kötülük edene iyilik
etmektir.
Kıyamet
gününde her Peygamber “nefsî nefsî” derler. Bizim Peygamberimiz (Sallallahu
aleyhi vesellem) “ümmetî ümmetî” der. Ümmeti için şefaatının kabul edilmesini
ister. Bunda da güzel bir sır vardır.
Kıyamet
gününde her Peygamber kendi nefsinin kurtulması için çalışır, dua eder.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) kendi ve diğer bütün ümmetlerin
kurtulması için başını secdeye kor yalvarır, Allahu Teâlâ'ya her secdeye varıp
yalvarmasında günahlarının bir kısmını affettirir. En sonunda hepsini
affettirir.
Hakk
Teâlâ bu ümmete iki acâip lütufta bulunmuştur.
Birinci
Latîfe:
Şerh–i
tarihte zikredilmiştir:
Bütün ümmetleri kendi hallerine bıraktı. Onlarında hepsi
zünnar bağlayıp kâfir oldular ve ahd saydılar. Peygamberleri onları
affettirmeye kendilerinde kabiliyet görmediler; “Nefsi, nefsi” dediler.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in ümmeti Allahu Teâlâ' nın lütfu
ile imanlarını muhafaza ettiler. Dostluk ahdinin aslı zayi olmadı. Af olmaya
layık oldular. Sûlehalığa müstehak oldular. Onun için Peygamberimiz (Sallallahu
aleyhi vesellem) “Ümmetî ümmetî” der.
Zünnâr, kâfirlerin
papazlarının ve kadınlarının bellerine bağladıkları kemer, kuşak gibidir.
Giydiği elbisesinin parçasından bağlayabilir. Bu zünnar sayılmaz. Erkeklere
bunları bağlamak zarar vermez. Kadınlara zarar verir. Kâfir âdetidir.
Bıraktım arı,
Terkettim varı,
Kestim zünnarı,
Şeyh eşiğinde.
Yunus EMRE
İkinci Latîfe:
Bu ümmet zayıf bünyeleri ile diğer ümmetlerden daha çok
günah işlediler. Amma dostluğun aslı imandır. O da yerindedir. Günahkârlık bu
ümmet için değildir. Bu da iki nesneden dolayıdır. Biri; Hakk Teâlâ'nın bu
ümmet ile dostluğu zahir olsun. Diğeri; Habîbinin şefaatının büyüklüğü meydana
çıksın. Ulu kimseler derler ki: Çok günahtan geçmek muhabbete delildir. Çok
cefa bağışlamak şefaat ile, şefaatın büyüklüğünden olduğuna şahiddir.
Allahu Teâlâ'nın;
kullarının günahlarını bağışlaması Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'e
karşı olan çok büyük sevgisindendir. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem)'in cefaya katlanması şefaatının ve kendisinin büyüklüğündendir.
Yedinci Hikmet:
Havâce-i âlem (Sallallahu aleyhi vesellem) yerde
dinlenir. Göğe halvet edip (Lî maallahi vaktü lâ yes'anî fîyhi melek-i
mukarrebun velâ Nebiyyi mürsel) Yani; benim Rabb'ım ile bir vaktim olur. O
zaman ne melek-i mukarreb ve ne de Nebî Mürsel o anda benimle bulunmazlar.
Melek-i mukarreb'inden murad Cebrâil ve Nebî Mürsel'den maksad İbrahim Halil
(Aleyhis-selâm)'dir. Belki Nebî Mürsel'den maksad beden-i şerîfi, Melek-i
Mukarrebinden murad Ruh'u latîfî ola. Yani bir makam ki ona hiç bir vücûd
sığmaz, cismani ve ruhani vücudu dahi onunla beraber olmaz. Altı cihetten
dışarı da olur.
Allahu Teâlâ,
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) ile melek vasıtası olmadan bizzat
karşı karşıya konuşuyor. Musa (Aleyhis-selâm) ile aynı konuşmayı dünyada Tur
Dağında, Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) ile aynı konuşmayı Arş-ı
Alâ'da yaptı. Musa (Aleyhis-selâm) bu dünya saati ile, Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem) zamanın mekâna, mekânın zamana tebdil olması ile
konuştu. Yani Allahu Teâlâ Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'e beş
dakikayı yüz sene gibi uzattı. Bu dünyada beş dakika geçti, Arş-ı A'lâda yüz
sene gibi uzadı. Musâ (Aleyhis-selâm)' nın ömür boyu Tur Dağında konuştuğu
binbir kelâm (binbir soru binbir cevap)dır. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem)'in Arş-ı Alâ'da bir gecenin içinde beş dakikada konuştuğu doksan bin
kelam, yani doksan bin soru-doksan bin cevaptır.
Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem) on sekiz bin âlemin efendisidir. Bütün âlemlere
rahmet olarak gönderilmiş olup hepsinin peygamberidir. Bir gece mi'râcında
cehenneme gitti, gördü. İçindekilerden Cebrâil (Aleyhis-selâm) vasıtası ile
haber aldı. Cennete gitti gezdi, gördü, her çeşidi ile karşılıklı konuştu.
Allahu Teâlâ ile doksan bin kelâm konuştu. Elli vâkit namazı beş vakte, on iki
ay orucu bir aya indirmesi için Allahu Teâlâ'ya defalarca gidip, geldi. Başka
bir çok âlemlere gitti. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem), içinde
insan yaşayan on sekiz bin âleme yirmi üç senelik peygamberlik hayatının her
gecesinde gidip konuşuyorsa kimin haberi
var. Mi'râc'a çıktığını hiç kimse bilmiyordu. Allahu Teâlâ: “Ümmetine söyle,
salı günü ikindi vaktine kadar sana inanmazlarsa seni yeryüzünden kaldırır,
yeryüzünü de helâk ederim” buyurdu. İşte Allahu Teâlâ'nın Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem)'e gizliden verdiği; “Benim Rabb'ım ile bir vaktim
olur. Ne mukarreb melekler ne de mürsel Nebîler benimle bulunmazlar, haberleri
de olmaz. Allahu Teâlâ ile benim aramda şifrelidir,” demek istiyor.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in Kebin dağına ashâbı gönderdiğini
yazmıştık. Ashâb'ın nereye, ne kadar zaman içinde gittiklerinden haberleri yok.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) onların gitmelerini, gelmelerini,
hikmetlerini söylüyor. İşte hiç kimsenin haberi yok.
Bunun ikisinin
şifreli konuştuğunu anlayacak kimse yok. Kevser pınarının
“Bismillahirrahmanirrahîym”den çıktığını Cebrâil (Aleyhis-selâm) bilemiyor.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) gidiyor, görüyor, biliyor.
«Bismillahirrahmanirrahîym»in
B harfinden Kevser (Şarabı) çıkıyor ve her Mim harfinden de süt, bal, şerbet
gibi kollara ayrılıyor. Cebrâil (Aleyhis-selâm) giremiyor. Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem) giriyor. İşte Allahu Teâlâ ile Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem) arasında olan bu hâl'e ne Peygamberlerin ne de
meleklerin aklı yetmez.
Bilâl Babam buyurdu:
- Evliyâullahtan bir
zat bir rüyâ görüyor, rüyâsında kendisine bu gece Allah rızası için okuduğun
yüz âyet-el Kürsi'ye karşılık yüz adet başsız güvercin veriyorlar. Bunlar hem
başsız, hem canlı hem de yürüyorlar.
- Bunların niçin
başı yok? dedim. Sen âyet-el Kürsileri okurken başında
Bismillahirrahmanirrahîym okumadın. Başında Bismillahirrahmanirrahîym okunmayan
her sûre bunun gibi başsız olur. Sana yarın mahşerde başsız hediye edilir. Her
sûreyi okumaya başladığında önce Bismillahirrahmanirrahîym okursan o sana başlı
olarak hediye edilir. Her dünya ve âhiret işine Bismillahirrahmanirrahîym ile
başlarsan o da hayırlı bereketli, üreyici, türeyici başlı olur.
Yunus (Aleyhis-selâm)'un Azdihâm halkından kalbi kırıldı.
Bir tenha yer istedi. Orada Hakk Teâlâ'yı tesbih ede. Hakk Teâlâ balık karnını
ona halvet hane kıldı. Onun için Havâce-i âlem (Aleyhis-salât-ü vesselâm): (Lâ
tefdulûnî alâ Yunus bin Metâ…) buyurdu. Yani; Ben semavata yükseldim. O gemiye
gitti. Maksadın meydana gelmesinde bir birinden fark olunmaz. Arş-ı Al'â ve
Tahte's-Serâ bu hususda müsavidir. Hakk Teâlâ her yerden tesbihi işitir. Herkes
bir yerden musibetten kurtulur. O da O'nun şanına layık olur. İbrâhim
(Aleyhis-selâm) Nemrud'un ateşinde maksadına vasıl olduğu gibi âlemi vahdettir.
Sekizinci hikmet:
Bazıları derler ki; Hakk Teâlâ sevgili Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem)'e muhabbet elbisesi ile müşerref olunca bütün
âlemi bir sadâ tuttu. Melek ve Melekût âlemi dediler ki;
- Bütün kâinât Habîb-i Ekrem'in sevgisi ile iftihar etti.
Mele-i A'lâ (büyük ve ileri gelen meleklerin toplandığı yer) başlangıçta
(Et-tec'ale fîhâ) tevbe etmişlerdir. Müfessirlerin çoğunluğu (…Gale innî a'lemi
mâlâ ta'lemûn) “Sizin bilemiyeceğinizi
herhalde ben bilirim” den[25] murad Muhammed (Sallallahu aleyhi vesellem)'dir dediler.
Adem'in neslinden fesad ehlini görürsünüz. Amma ben bilirim. Sizin bilginiz
dışında olan Muhammed (Sallallahu aleyhi vesellem)'dir. Bütün mevcudat O'nun
sebeb-i hürmetine yaratılmıştır. Hepsi de Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem)'in didarına (yakınlığına) aşık olup onsekiz bin âlemin yaratılmasının
sebebinin kim olduğunu bildiler.
Nitekim Yusuf (Aleyhis-selâm)'u Zelihâ ziyade sevip (…Gad
şeğafehâ hubba...) “Yusuf'un sevdası
Zeliha'nın kalbine işlemiş,”[26] dedi. Mısır hatunları ta'an (dedikodu) ettiler. Onlar
Yusuf (Aleyhis-selâm)'un cemâlini görmemişlerdi. Bir daha hakkında dedikodu
etmesinler diye, Zelîhâ onlara Yusuf (Aleyhis-selâm)'un cemâlini gösterdi. Fil
vâki Yusuf (Aleyhis-selâm)'u gördüklerinde kendilerini kaybedip ellerini
kestiler. (…Mâ hazâ beşeren in hazâ illâ melekün kerîym) “…Bu asla bir beşer değildir. Bu ancak değerli bir melektir.”[27] dediler.
Dokuzuncu Hikmet:
Semavât'a ilettiler. Melekler âleminde ibadetle meşgul
olanların ibadetini görüp ibadet yolunda ziyade neşe ile bisât hizmetinde
olanlardan daha fazla (ibadetlerini)
genişlettiler.
Onuncu Hikmet:
Tecelli vasıtası ile yakın ilmi mertebesinden
Ayn'el-yakîn tabakasına (derecesine)
vasıl olur.
Onbirinci Hikmet:
Âhiret umuru ve cennetin güzelliklerini zahir gözü ile
müşahede eder. Bu rezil dünyadan hepsini ve bakî olanı fanî üzerine basiretini
ihtiyar eyler.
Âhirette
göreceğimizi ve cenneti zahir gözü ile görür, ona şahit olur, anlatır. Âhirete
göre bu dünya rezilliktir. Çünkü, cennette ihtiyarlık, hastalık, yokluk,
fakirlik ve insanın beğenmediği, benimsemediği hiçbir şey yok. İnsanın
heveslenip de şunum olsa dediği her şey var. Ebedî olan âhireti; fanî, yalancı
sonu gelmeyen dünya üzerine gördüğünü söyler. Âhireti dünyaya karşı tercih
eder. Mü'minlere de öyle anlatır.
Onikinci Hikmet:
Tefsir erbabı; Şimdi her ne kadar aşığa, sevgilisinin
cemâlini anlatsalar şahâdet makamında sevgilisi kendisini süsler güzel
göstermek ister. Hakk Teâlâ:
- Yâ Muhammed! Ne kadar zamandır benim cemâlimin vasfını
Cebrâil'den işitirsin. (Ve gul Rabb'i zidnî ilmâ) “Rabb'ım benim ilmimi artır”[28] de. Gel vasıtasız olarak cemâlimi gör. Şuhud deryasına
dal. Tecellî-i zatım ile tanış, buyurdu.
Onüçüncü Hikmet:
Tefsir ehli derler ki; Hakk Teâlâ Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem)'e vahyin hepsi ile vahyedip tanışmasını murad
etti. Burada vahyin en üstünü vasıtasız olanıdır. Cebrâil (Aleyhis-selâm)
vasıtası ile olan anlatıldı. Leyle-i Mi'râc'ta «Âmener-Rasûl'i»[29] âyeti vasıtasız okunmuştur. Muradını isteyip vasıtasız
da icabet vâki olmuştur. “Rabbenâ lâ tüahızna in nesînâ…” son sûreye varınca
buradaki hikmet mi'râc'ta bu âyeti kendisinin vasıtasız okumasıdır.
Ondördüncü Hikmet:
Nakledilir ki; Mele-i A'lâ'da olan melâike yanında sual
ve cevap oldu. Dört bin yıl şefaat hakkında bir cevap gelmemişti.
Seyyid-el-Mürselîn (Sallallahu aleyhi vesellem) gönderilmiş oldu. O'nun
üstünlüğü, kemâli ve vasfı semavât-ı Al'â'da üstünlüğü zikredildi. Melâike-i
kiram bildiler ki bu müşkülün halli olmaz. Hz.Zül Celâl'e niyaz edip suallerine
cevabı ve müşküllerinin şifası Havâce-i âlem (Sallallahu aleyhi vesellem)'in
semavâta teşrifini istediler. Tâ ki suallerine cevap ve müşküllerine şifa hasıl
olsun. O suallerinin cevapları sualleri ile aşağıda yazılacaktır. İnşallahu
Teâlâ.
Onbeşinci Hikmet:
İmâm-ı Cafer-i Sadık (Radiyallahu anhu); Hakk Teâlâ murad
etti. Havâce-i âlem (Sallallahu aleyhi vesellem)'e ezanı talim eylemek için
cümle semavât'ın katlarını seyretti. Arş'ı, Kürs'ü, Levh-i ve Kâlem'i dürdü.
Hassa perdesine vasıl olunca perde arkasından bir melek gelip ezan okudu. Bu
ezan şimdiki namaz için okunan ezanın aynısı idi.
Namaz vakitlerinin
nasıl bildirileceğinde tereddüt edildi. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem) mi'râcda ezanı dinlemişti. Ama “okut” diye emrolunmamıştı.
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) ashâbı ile namaz vakitlerini nasıl
ilân edeceklerini müşavere ederlerken, Abdullah ibn-i Zeyd (Radiyallahu anhu)
şimdiki ezanın aynısının okunduğunu rüyasında gördü ve Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem)'e söyledi. O söyleyince Hz. Ömer (Radiyallahu
anhu) de aynı rüyayı 20 gün önce
gördüğünü söyledi. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) mi'râc'ta
aynı ezanın okunduğunu duymuştu. Hz. Ömer (Radiyallahu anhu) ve Abdullah ibn-i
Zeyd (Radiyallahu anhu)'in ağzından duyunca kalbi tam kanaat getirdi ve ezan
okunmasına karar verildi. Bu ezanı Bilâl Habeşi (Radiyallahu anhu)'ye
öğrettiler ondan sonra ezan okundu.[30]
Başka bir rivâyette;
Hz. Ömer (Radiyallahu anhu) müslüman oluncaya kadar ezan gizli okunurdu. Hz.
Ömer (Radiyallahu anhu) müslüman olunca Bilâl Habeşi (Radiyallahu anhu)'ye
“ezanı serbest oku” denildiği söyleniyorsa da yukarıda yazdığımız, hadîs-i
şerîf ile sabit olduğu için daha kuvvetlidir. Buna itibar edilmesi gerekir.
Allahu Teâlâ,
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'e bütün semavatın katlarını tek tek
ayrıntılı bilgi olarak seyrettirdi. Arş'ı, Kürs'ü, Levh'i ve Kâlem'i kendisine
dürdü. Çok büyük bir sahayı, çok büyük işleri, kısa ve az zamanda kendisine
göstertti, öğretti, bildirdi. Televizyonda dünyanın her devletinin başkentleri,
yaşantıları, halleri birkaç dakikanın içinde ekranda görülebiliyor.
Televizyonda görülebilmesi için Allahu Teâlâ'nın yarattığı elektronik dalgalar
var. Onlar vasıtası ile görülüyor. Haliyle televizyonda da görülen Allahu
Teâlâ'nın göstermesidir. Çünkü bu elektronik dalga olmasa görülmesine imkan
yoktur. Bunda zamanın mekâna, mekânın zamana tabi olması yok. Allahu Teâlâ'nın göstermesi
var.
Ashâb-ı Kehf'e üç yüz dokuz sene yarım gün gibi geçti.[31] Kendileri de
köpekleri de aynı yaşta kalktılar. Kendileri uyudu, köpekleri uyumadı. Saçları,
tırnakları uzadı. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem) de bunlarınkinin
bir başka şekli oldu. Dünyada beş dakika geçerken; Peygamberimiz (Sallallahu
aleyhi vesellem) Arş'ı Al'â'da yüz senede görülecek halleri, işleri, yaşantıyı
yaşadı. Birinde; Ashâb-ı Kehf'in başından çok az bir zaman geçti ama o zamanda
yaşayan diğer insanlara uzadı. Diğerinde; dünyada zaman kısaldı fakat
Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in başından yüz senelik hâl geçti.
Ashâb-ı Kehf'te zaman mekâna tâbi oldu. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem) de de mekân zamana tabi oldu. Bu durum Allahu Teâlâ'ya göre çok
kolaydır. Kitabımızda açıkladık.
Onaltıncı Hikmet:
Tefsir ehl-i derler ki; Havâce-i Âlem (Sallallahu aleyhi
vesellem)'in bütün peygamberlerin üzerine üstünlüğü açığa çıktı. Çünkü
Beyt'ül-Mukaddes'te Enbiya (Aleyhis-selâm)'lara imam oldu. Beyt'ül-Ma'mûr'da
(sema'da Kâbe hizasında Kerûbiyyûn tavafı olan beyt-i şerîf) melâike-i kirama
imamlık eyledi. Melâike üzerine üstünlüğü bu şekilde kat'i oldu. Doğu, batı,
insanlara ve cinlere Peygamber oldu. İşte Mi'râc hâdisesi Havâce-i âlem
(Sallallahu aleyhi vesellem)'in üstünlüğünü açıklamak içindir.
Peygamberimiz
(Sallallahu aleyhi vesellem)'in bütün peygamberlerden üstünlüğü açığa çıktı.
Kudüs'te Peygamberlerin ruhlarına imam oldu. Hepsi Peygamberimiz (Sallallahu
aleyhi vesellem)'e tabi oldu (uydu). Beyt'ül-Ma'mûr'da kerûbiyyun meleklerine
imam oldu. Mi'râc hâdisesi Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in diğer
peygamberlere olan üstünlüğünü Allahu Teâlâ'nın hiçbir kimseye vermediğinin
açığa çıkmasıdır. Hadîs-i kudsî'de; Allahu Teâlâ:
“Ben bir gizli hazine idim. İstedim ki bilineyim.”[32]
Allahu Teâlâ'nın
bilinmesi; yerde, gökte, canlı, cansız, cennet, cehennem her şeyi yaratması
iledir. Hepsi de ibret doludur. Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi vesellem)'in
büyüklüğü Allahu Teâlâ' nın büyüklüğündendir. Allahu Teâlâ'nın büyüklüğü;
kabir, mahşer, ve mizanı görüp, sırat köprüsünü geçip, cennet'i a'lâ'da
Cemâl'ine, Didar'ına kavuşursak orada belli olur. “Onlar akşam, sabah Rabb'larının Cemâlini isterler.”[33] âyeti bunu söyler.
Onyedinci Hikmet:
Havâce-i âlem (Sallallahu aleyhi vesellem)'in hatırı
şerîfi dünyada küffardan, Yahudi ve Hristiyan gibi müşriklerden çok rahatsız
olmuştu. Çeşitli riyazetler ve mücahedeler yaptı. Buna mukabil tesellisi bir
sebeble kolay olmaz. İllâ kendinin yüksek şanının (kendine verilen şefaat etme izninin) büyüklüğünü görmek ile olur.
Tâ ki verilen (Allahu Teâlâ'nın rahmet)
yardımı görür. Buna göre günahkâr ümmeti çöküntüye uğradığı anda bir şey
olmadığından kalb-i şerîfi ızdırab çekmez.
Onsekizinci Hikmet:
Liva-i hamd ki, (Âdem ve min dûnihi tahte livâi). Havz-ı
Kevser ve büyük şefâat kabirden bütün halâik ile kalkmak cennete Enbiya ve
Rasûller'den evvel girmek gibi benzeri ihsanlarda (iyiliklerde) bu cümledendir.
Padişah bir kimseye elbise giydirse o kimse ondan memnun olur, izzet bulmuştur.
Amma bu hususta cümle eşya Habîbullah ile izzet bulmuştur. Yani, onunla iftihar
eder. Habîb-i Ekrem bunlarla iftihar etmez.[34] (Le ennel iftiharu bil atâi yüstelzim illehticâbe anil
meâtî) Yani bağışlama ile iftihar bağışlayandan sakınmayı gerektirir. Bu
cihetten Hakk Teâlâ mi'râc'a iletti ki bütün eşya mübarek ayağı altında olsun.
Onları kendi izzeti yanında küçük görür. Şüphesiz buyurdu ki: (Ene evvelü men
teşaggal arda anhu vel iftiharü ve liva-ül hamdü biyedî vel iftiharu Âdemü ve
min dûnihi tahte livâi vel iftiharu ve ene evvelü men yagrau bab'ül-cennet'i
vel iftiharu) Yani; ben onlar ile iftihar etmem. Bunlar benimle iftihar eder.
Çünkü bunlar hep benden aşağıdır. Yüksek olan ev edna (aşağı) ile iftihar
etmez. Belki aşağı olan yüksek olanla iftihar eder. Benim iftiharım
Rabb'ımladır. Er refîg'ul a'lâ ile iftihar ederim. Şöyle izah edelim:
Hz. Havâce-i âlem (Sallallahu aleyhi vesellem)'i mi'râc'a
ilettiler ki şefaat asan olsun. (Gâbe gavseyn) makamına vasıl olunca bütün âlem
ayağı altında bir avuç toprak gibi gösterildi ve denildi ki:
- Bütün ümmetin günahları da bu bir avuç toprak
içindedir. O da senin ayağının altındadır. Sen ne istersen geri çevrilmez.
Hatırını hoş tut ve himmetini (yardımını) sağlam eyle, bu hususta sana sıkıntı
ve darlık yoktur.
Ey Habîb'im nedir ol kim diledin,
Bir avuç taprağa
minnet mi eyledin?
Ben sana aşık olunca ey latif,
Senin olmaz mı du
âlem ey şerîf?
Ondokuzuncu
Hikmet:
Anlatırlar
ki; Havâce-i âlem (Sallallahu aleyhi vesellem)'in nuru hidayetten ve cümle
halayıktan evvel zuhur edince kendisine üç makam verildi. Bunlar makam-ı
heybet, makam-ı lütûf ve makam-ı gurbiyyettir.
Bin yıl makam-ı heybette durdu. Ferahlık tahsil etti. Bin
yıl makam-ı lütûfta durdu. İnbisatı (genişlik) tahsil etti. Bin yılda makam-ı
gurbiyyette durdu. Hakk ile yakınlığı tamamlandı. O ruh temiz kalıp, Hakk
Teâlâ'ya geldi. O makamda gayet müştak olup (özleyip) ızdıraba düştü. Onun
içindir ki bir bülbülü bağ ve bahçeden yakalayıp kafese koyarsan kendini yerden
yere vurur. Asıl vatanını arzu eder. Çünkü ruh-u şerîfi o makamı arzu etti. Onu
[Peygamberimiz (Sallallahu aleyhi
vesellem)'i] bedensiz oraya götürmek olmaz. İzinsiz nasip şerîatle mümkün
olmaz. Şüphesiz nefsi, makamı sırrın zevkini aldı. Hatırını ona bağlayıp ne hoş
yerdir, bundan bu yoldan ayrılmam dedi. Bu manada (sümme denâ fetedallâ) [35] ile tabir olundu.
Ey Habib'im! Eğer isteklilere sen yol göstermezsen kim
yol gösterir. Eğer “Ebvab-ı ma'rifeti” (ma'rifet kapısını) ârif olanlara sen
açmazsan kim fetheder.
Ey Ârif! bin altına bir şahin kuşunu alırlar. Onunla bir
kuruş değerinde serçe tutarlar.
Ey Habib'im! Sen bir şahin kuşusun, seninle pek çok serçe
tutarım ki, onlar senin ümmetindir. Sen bu makamda kalasın.
Evvela murad hasıl olmaz. Evet ey Derviş! Havâce-i âlem
(Sallallahu aleyhi vesellem) hem avcı ve hem de avdır. Bu dergahta “ene
minallah” kuş yuvasından kanad çırpıp avcı sûretinde “(baastü ilel esvedi vel
ahmer) “Her peygamber hassaten kendi
kavmine peygamber olarak gönderilmişti. Ben ise kızıl ve kara herkese peygamber
olarak gönderildim.”[36]
mucibince kâinâtı gezip pervaz eder (uçar).
Tâ âkıbeti visali ki, Musa (Aleyhis-selâm) “Erunî unzur ileyke” ile taleb etti
ki o avdı. Bu vücud-u kemâli izzettir. “Len terânî”[37]
ile duası kabul oldu. Âhiri Allahu Teâlâ'yı görmek ol hazrete futuhat verip
“Elem tere ilâ Rabbike” buyuruldu.
Yirminci
Hikmet:
Hakk
Teâlâ yedi kat göğü yarattı. Hikmeti gereğince her gökte bir kevkeb (yıldız)
her kevkeb'te bir hassa takdir etti. Diledi ki kemâl'i istiğnasını (tok
gözlülüğünü) ve kendinden başkasına meyil ve nazar etmediğini melâikeye ve
bütün mevcudata göstermek istedi. İşte bu sebeple Habîb'inin mi'râc'a gelmesi
için Cebrâil (Aleyhis-selâm)'ı gönderdi. Burak ile hücre kapusuna ayak
bastığında Hz. Muhammed (Sallallahu aleyhi vesellem) buyurdu ki:
-
Beni bir yere iletmek murad olundu. Cebrâil (Aleyhis-selâm):
-
Semalarda yedi menzil ve her menzilde pek çok mahfeller var. Bunların cümlesi
senin oraya ayak basmanı bekliyor. Havâce-i âlem (Sallallahu aleyhi vesellem)
burak'a binip ilk göğe vardı. Ay önüne gelip selam verdi. Kendi hünerini
arzetti.
Senin
için yaratıldı bu âlem,